UDK

2011-01-24 Historia

W drugiej połowie XIV wieku Ujście stało się przejściowo własnością niemieckiej rodziny Wedlów. Fryderyk von Wedel używał w 1376 r. tytułu "pan na Ujściu". Poza tym krótkim okresem Ujście wraz z okolicznymi wsiami i folwarkami, zawsze było własnością królewską. Do starostwa ujskiego należały w XV w. wsie ; Chrustowo, Nowa Wieś, Śmiłowo, Zelgniewo i Rataje. W XVI w. starostwo objął w dzierżawę ród Górków.
Ukoronowaniem dużego znaczenia Ujścia było nadanie mu w 1413 r. przez Władysława Jagiełłę praw magdeburskich. Prawa miejskie potwierdzane były w następnych wiekach w 1576 r. przez króla Stefana Batorego, a w 1650 r. przez króla Jana Kazimierza.
W 1655r. zwołano do Ujścia pospolite ruszenie szlachty wielkopolskiej, gdyż do granicy zbliżały się wojska szwedzkie. Miasto, z uwagi na swe naturalne warunki, miało być generalnym punktem obrony. Niestety, w wyniku haniebnej zdrady wojewody poznańskiego K. Opalińskiego i wojewody kaliskiego K. Grudzińskiego, 15 tysięczna armia nie podjęła walki oddając najeźdźcom Wielkopolskę. Wkrótce cały kraj zalany został przez wojska szwedzkie. Ujską klęskę opisał Henryk Sienkiewicz w "Potopie".

W 1662r król Jan Kazimierz nadał miastu przywilej powołujący do życia Bractwo Strzeleckie Tarczowe, nazwane później Bractwem Kurkowym. Nie było to jednak pierwsze stowarzyszenie w Ujściu, bowiem już w 1596 r. powstał tu Cech Piwowarów. W tym czasie Ujście słynęło z produkcji znakomitego piwa.
Oprócz przetaczających się przez Ujście wojen, nieszczęściem dla miasta były wielkie pożary. Zniszczyły one miasto w latach 1637 (spłonął wtedy kościół zbudowany w 1510 r.), 1755 (spłonął kościół z 1641 r.), 1782 (spłonął dokument potwierdzający prawa miejskie),1813 i 1834 r.
W granicach starostwa ujskiego, jak podano w jednym z źródeł, marnej naówczas mieścinie Pile urodził się Stanisław Staszic -duchowy przywódca posłów i senatorów Sejmu Wielkiego, który 3 Maja 1791 uchwalił pierwsza konstytucję w Europie. Niestety to doniosłe wydarzenie nie zapobiegło kolejnym rozbiorom Polski.
Ujście już po pierwszym zaborze w 1772 r. wbrew postanowieniom traktatu rozbiorowego, zostało w 1773 r. włączone do zaboru pruskiego. Do miasta zaczęła napływać ludność niemiecka. Polacy dostali się pod silny wpływ kultury zaborcy.
Wielu ujścian nie mogło pogodzić się z utratą niepodległości i germanizacją. Wielu zbrojnie walczyło o niepodległość, uczestnicząc w wielkopolskiej Wiośnie Ludów (1848 r.), w powstaniu styczniowym (1863 r.), powstaniu wielkopolskim (1918-1919). Do najgorliwszych obrońców polskości należała rodzina Zochów i Konstanty Zeidler występujący przeciwko nauczaniu dzieci polskich religii po niemiecku.
W granice odrodzonej Polski Ujście zostało włączone 19 stycznia 1920 r. Niestety, dotyczyło to tylko części miasta leżącej na południe od Noteci i Gwdy.

« powrót